İQTİSADİ İSLAHATLARIN YAŞIL PARADOKSU: AZƏRBAYCANDA DÖVRÜYYƏVİ İQTİSADİYYATA KEÇİDİN İNSTİTUSİONAL VƏ DAVRANIŞ ÇAĞIRIŞLARI

Xülasə

Məqalədə Azərbaycanda dövrüyyəvi iqtisadiyyata keçid kontekstində həyata keçirilən iqtisadi islahatların institusional və davranış aspektləri kompleks şəkildə təhlil edilir. Tədqiqatın əsas məqsədi normativ-hüquqi çərçivə ilə real iqtisadi davranışlar arasında mövcud olan uyğunsuzluqları müəyyənləşdirmək, həmçinin yaşıl iqtisadiyyat siyasətinin tətbiqi prosesində ortaya çıxan “yaşıl paradoks” fenomenini konseptual olaraq əsaslandırmaqdır. Araşdırma çərçivəsində strateji dövlət sənədləri, institusional mexanizmlər və iqtisadi subyektlərin davranış xüsusiyyətləri müqayisəli şəkildə qiymətləndirilmişdir. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, Azərbaycanda yaşıl iqtisadiyyat və dövrüyyəvi modelə keçid istiqamətində mühüm strateji sənədlər və institusional təşəbbüslər formalaşdırılsa da, onların praktiki tətbiqi bir sıra institusional və davranış məhdudiyyətləri ilə müşayiət olunur. Xüsusilə iqtisadi stimullaşdırma alətlərinin yetərli səviyyədə inkişaf etməməsi, bazar iştirakçılarının yeni iqtisadi modellərə uyğunlaşma səviyyəsinin aşağı olması və idarəetmə strukturları arasında koordinasiya problemləri dövrüyyəvi iqtisadiyyat prinsiplərinin geniş tətbiqini ləngidən əsas amillər kimi müəyyən edilmişdir. Bu vəziyyət normativ yanaşma ilə faktiki iqtisadi davranışlar arasında ziddiyyət yaradır ki, bu da tədqiqatda “yaşıl paradoks” kimi xarakterizə olunur. Məqalədə institusional koordinasiyanın gücləndirilməsi, iqtisadi təşviq mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və davranış yönümlü siyasət alətlərinin tətbiqi istiqamətində elmi əsaslandırılmış təkliflər irəli sürülür. Tədqiqatın elmi yeniliyi Azərbaycanda dövrüyyəvi iqtisadiyyata keçid prosesində “yaşıl paradoks” anlayışının sistemli şəkildə əsaslandırılması və institusional–davranış qarşılıqlı təsir modelinin təqdim edilməsindən ibarətdir. Nəticə olaraq müəyyən edilmişdir ki, dövrüyyəvi iqtisadiyyata keçidin effektivliyi institusional koordinasiya, iqtisadi stimullar və iqtisadi subyektlərin davranış uyğunlaşmasının paralel və qarşılıqlı şəkildə inkişaf etməsindən asılıdır.