İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ MƏDƏNİYYƏTİNİN CƏMİYYƏTDƏ FORMALAŞMASI: MÖVCUD SIXINTILAR VƏ PERSPEKTİVLƏR

Xülasə

Məqalədə informasiya təhlükəsizliyi mədəniyyətinin müasir cəmiyyətdə rolu və onun formalaşması 
araşdırılmışdır. İnformasiya təhlükəsizliyi artıq yalnız texniki tədbirlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda sosial, hüquqi və iqtisadi aspektləri də əhatə edir. Rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişafı və internetin 
geniş yayılması şəxsi və korporativ məlumatların qorunmasını daha da aktuallaşdırmışdır. Məqalədə vurğulanır ki, cəmiyyətin maarifləndirilməsi, hüquqi çərçivələrin təkmilləşdirilməsi və texnoloji 
infrastrukturların inkişafı informasiya təhlükəsizliyi mədəniyyətinin formalaşmasında əsas amillərdir. 
Müasir dövrdə kibertəhlükələr fərdi və kollektiv səviyyədə ciddi risklər yaradır. COVID-19 pandemiyası 
dövründə məsafədən işin sürətlə tətbiqi nəticəsində fişinq və zərərli proqram hücumları artmış, fərdi 
məlumatların sızma riski yüksəlmişdir. Azərbaycanın nümunəsində dövlət və özəl sektor birgə tədbirlər həyata keçirərək milli kibertəhlükəsizlik ekosistemini gücləndirmişdir. Eyni zamanda, “e-Estonia” və Yaponiya kimi ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, informasiya təhlükəsizliyi yalnız texniki deyil, həm də təhsil, maarifləndirmə və sosial yanaşmalarla möhkəmləndirilə bilər. Məqalədə beynəlxalq təcrübələr və ölkəmizdə görülən tədbirlər - milli strategiyalar, hüquqi bazanın gücləndirilməsi, “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı 
kənd” layihələri, kibertəhlükəsizlik təlimləri və qabaqlayıcı texnoloji həllər – nəzərdən keçirilmişdir. Təklif olunan tövsiyələr arasında maarifləndirmənin genişləndirilməsi, hüquqi və idarəetmə mexanizmlərinin 
möhkəmləndirilməsi, dövlət-özəl sektor əməkdaşlığının artırılması və süni intellekt əsasında innovativ kibermüdafiə sistemlərinin tətbiqi xüsusi yer tutur. Məqalə nəticəsində vurğulanır ki, informasiya 
təhlükəsizliyi mədəniyyətinin inkişafı yalnız texnologiya ilə deyil, həm də cəmiyyətin hər bir üzvünün bilik və məsuliyyətli davranışı ilə təmin edilə bilər, bu da milli və fərdi maraqların qorunmasını gücləndirir.